AI raakt vooral wie wil instappen, blijkt uit zes onderzoeken
Een golf van ontslagen blijft uit. Wel nemen bedrijven minder jonge mensen aan in beroepen waar AI veel kan, en vragen instapfuncties steeds meer.
ChatGPT is er nu bijna vier jaar. Dat is lang genoeg om met echte cijfers te bekijken wat AI met werk doet. Het effect is kleiner dan de koppen doen vermoeden, maar wel heel gericht. Het raakt vooral jonge mensen die willen beginnen in een beroep waar AI veel taken kan overnemen.
De instap krimpt
Het Stanford Digital Economy Lab ziet dat de werkgelegenheid van 22- tot 25-jarigen in sterk AI-gevoelige beroepen nu ongeveer 19 procent lager ligt dan verwacht. In juli 2025 was dat nog 15 procent. Het gat ontstaat doordat bedrijven minder jonge mensen aannemen; bij ervaren werknemers is er geen gat. De onderzoekers benadrukken wel dat ze alleen beschrijven wat er gebeurt. Of AI de oorzaak is, hebben ze niet bewezen.
Revelio Labs komt op hetzelfde uit. Sinds oktober 2022 liggen de vacatures in AI-gevoelige beroepen 29 procent achter. De werkgelegenheid van 22- tot 25-jarigen ligt er 20 procent lager, tegen 6 procent bij oudere werknemers. Bedrijven die AI gebruiken, groeiden vooral in senior functies (32 procent) en nauwelijks in junior functies (6 procent).
Ook in vacatureteksten is het te zien. Volgens Indeed Hiring Lab daalde het aandeel instapvacatures in de meest AI-gevoelige beroepen van 29 naar 10 procent, terwijl het aandeel seniorvacatures steeg van 22 naar 47 procent. Het geadverteerde loon steeg er met 46 procent, tegen 25 procent in de minst gevoelige beroepen.
Maar geen golf van ontslagen
De New York Fed zet er een belangrijke kanttekening bij. AI-gevoelige beroepen liepen al achter voordat ChatGPT er was. Daarna is er geen extra knik te zien, en na 2023 blijft het gat ongeveer gelijk. Overal namen bedrijven minder snel mensen aan, maar weinig daarvan is echt aan AI toe te schrijven.
Anthropic vond geen systematische stijging van de werkloosheid onder werknemers in AI-gevoelige beroepen. Wel is de kans dat 22- tot 25-jarigen een baan vinden ongeveer 14 procent lager, al is dat effect maar net significant.
Instapfuncties vragen meer
Het PwC AI Jobs Barometer is gebaseerd op meer dan een miljard vacatures in 27 landen. Daaruit blijkt dat bedrijven die het meest met AI te maken hebben, harder groeiden in personeel, met 52 procent tegen 36 procent. AI-gevoelige instapfuncties vragen zeven keer vaker om vaardigheden die je normaal bij senioren verwacht. Die functies groeiden met 35 procent, terwijl andere instapfuncties met 10 procent krompen.
Dat lijkt te botsen met de cijfers hierboven. Toch past het erbij. Op veel plekken blijft de instapbaan bestaan, alleen moet wie er binnenkomt meer kunnen dan vroeger.
Wat werknemers zelf verwachten
In de Economic Index van Anthropic verwacht 10 procent van ruim 9.700 ondervraagde gebruikers binnen een jaar hun baan te verliezen. Hooguit 38 procent van hen wijt dat aan AI. Dat kun je vergelijken met de VS, waar jaarlijks ongeveer 13,4 procent van de werknemers een baan verlaat. Ruim een derde verwacht wel dat AI volgend jaar het grootste deel van hun taken doet.
Wat betekent dit?
Werkgevers die nu geen junioren meer aannemen omdat AI het eenvoudige werk doet, hebben over vijf jaar geen medioren. Voor starters ligt de lat hoger. Ervaring met AI-tools hoort er nu gewoon bij als je instapt. Of hetzelfde patroon ook in Nederland te zien is, lees je in ons tweede stuk. We meten het daarnaast zelf, met de Werkmonitor.