In de bouw zit AI op kantoor, de robot is nog in de leer
Bouwbedrijven gebruiken weinig AI, en dan vooral voor telefoon, planning en papierwerk. Metselrobots draaien, maar de vakman blijft nodig. Dat blijkt uit vakbladen, uit cijfers van het CBS en uit onze eigen telling.
De bouw komt mensen tekort, en toch gebruikt de sector nauwelijks AI. Wie vakbladen, het CBS en onze eigen telling naast elkaar legt, ziet een patroon: AI komt binnen via kantoor en telefoon. Op de steiger is het nog vooral proberen.
Een tekort dat niet vanzelf verdwijnt
De bouw heeft de komende jaren 60.000 extra mensen nodig, zei ABN Amro-sectoreconoom Leontien de Waal tegen de NOS. In hetzelfde stuk wijst ING-sectorspecialist Jan van der Doelen erop dat de arbeidsproductiviteit in de bouw sinds 2000 nauwelijks is gestegen.
Tegelijk gebruikte in 2025 maar 7 procent van de bouwbedrijven AI, volgens voorlopige cijfers van het CBS. Het aandeel stijgt wel. In 2023 was het nog 2 procent, in 2024 4 procent. Maar over alle bedrijven is het 17 procent, en alleen de horeca zit lager.
AI werkt eerst op kantoor
Arjan Walinga, digitaliseringsexpert bij Bouwend Nederland, zag op de bouwplaats zelf weinig veranderen, op camerabewaking na. De grote verschuiving verwacht hij in administratie en facturatie, en in ontwerp en ontwikkeling, vertelde hij vakblad Aannemer.
Het duidelijkste voorbeeld komt uit de installatietechniek. Bij Comfort Partners in Amsterdam neemt AI-agent Lotte de telefoon op voor bewoners van woningcorporaties, en volgens Installatie.nl verwerkte Lotte zo’n 24.000 telefoontjes en meer dan 10.000 ingesproken WhatsApp-berichten. Die aantallen komen van het bedrijf zelf. Binnen een maand handelde Lotte al een kwart van de meldingen af, schreef Solar Magazine toen Techniek Nederland het bedrijf uitriep tot Innovatie Pionier 2026. Spoedmeldingen gaan nog naar een medewerker.
Ook het kabinet zoekt de winst in het papierwerk. Het programma AI voor Woningbouw steunt acht projecten met elk maximaal 30.000 euro, gekozen uit 33 voorstellen, meldde Volkshuisvesting Nederland. Het gaat om kleine praktijktests, zoals een AI-agent die de bouwvergadering notuleert en software die dak- en geveloppervlakken uit foto’s haalt.
De robot is echt, maar nog in de leer
Metselrobots staan wel op Nederlandse bouwplaatsen. Ballast Nedam werkt met de PAX-robot van ROPAX. Op een vervolgproject haalde die volgens het bedrijf 1.600 stenen per dag, meldde Aannemer in 2024. Een jaar later metselde de robot voor het eerst in Nederland aan een woontoren, in Utrecht. Daar bleken ook de grenzen: de robotarm kan niet iedere plek bereiken, en de robot moet nog langer dan een werkdag van acht uur kunnen draaien (Aannemer, 2025). De metselaar stuurt de robot aan en neemt de plekken voor zijn rekening waar die niet bij kan.
De Amsterdamse start-up Monumental had in de zomer van 2025 volgens de NOS vijftien metselrobots, die op een dag zo’n 350 stenen verwerken. Een metselaar haalt er gemiddeld rond de 600. In juli 2026 meldde het bedrijf zelf ruim 150 robots en muren voor meer dan honderd woningen in Nederland en het Verenigd Koninkrijk (The Next Web). De cijfers van beide robots zijn niet onafhankelijk gemeten en niet zomaar te vergelijken.
Voor humanoïde robots is het nog vroeger. In Schiedam opende in juli een testcentrum waar bouwers ze kunnen uitproberen. Volgens betrokkenen in vakblad OTAR kunnen geavanceerde humanoïden op de bouwplaats nog niet veilig zij aan zij met mensen werken.
Robotica-onderzoeker David Abbink (TU Delft) waarschuwt in de NOS dat een robot geen wondermiddel is: wie er zonder nadenken een neerzet, kan het werk juist saaier maken.
Onze eigen telling
In ons overzicht van AI-native spelers voor de bouw staan nu 17 bedrijven. Vijftien maken software voor bestaande bouw- en installatiebedrijven, twee nemen zelf een stuk van het werk over. Acht richten zich op calculatie en tenders (5) of op regels en vergunningen (3). De rest helpt monteurs met technische kennis (3), regelt klantcontact en planning (2), ordent voortgang en documenten (2) of inspecteert gebouwen en straten op afstand via beeld (2). Geen van hen werkt op de bouwplaats zelf.
Hoewel de telling niet volledig is, past het beeld bij wat de vakbladen schrijven: AI zit in het werk rond het bouwen.
In onze database staan 63.334 bedrijven met een SBI-code in de bouw (41 tot en met 43). Bij 23.065 daarvan, ruim een derde, staat een gekoppelde website. Dat betekent niet dat de rest geen website heeft, wel dat we de bouw via eigen websites maar voor een deel kunnen volgen.
Wat betekent dit?
Voor bouw- en installatiebedrijven ligt de eerste winst op kantoor: de telefoon, de planning, calculaties en de vergadering. Daar zijn de tools er al en zijn de resultaten te volgen.
Voor de vakman op de steiger verandert er op korte termijn weinig. De metselrobot neemt de rechte, herhalende stukken over, en de metselaar stuurt hem aan en doet de rest. Wie wil proberen, kan bij fieldlabs als BouwLab en 3DMZ tegen beperkte kosten testen, schreef Rockingrobots.
En kijk kritisch naar de cijfers. De meeste resultaten die we in deze sector vonden, komen nog van de bedrijven zelf.